Dick Akkerhuis Fotografie

Basiskennis Digitale Fotografie

Licht meten, histogram en belichtingscompensatie

Licht meten

histogram

Elke moderne camera is uitgerust met een lichtmeter. Toch is het belangrijk om te weten hoe de lichtmeter werkt, zodat je de lichtmeter kunt corrigeren voor een perfect belichte foto.

Elke moderne camera is uitgerust met een lichtmeter. Wanneer je de camera in de automatische stand staat, meet de lichtmeter het aanwezige licht en kiest automatisch een sluitertijd en diafragma. Met diafragma-voorkeuze stel je zelf het diafragma in en de camera kiest de sluitertijd. Bij sluitertijd-voorkeuze stel jij de sluitertijd in en de camera bepaalt het diafragma. In een onderwerp waar licht- en donkere partijen evenredig verdeeld zijn, zal dat een goed belichte foto opleveren.

Helaas doet de lichtmeter zijn werk niet altijd even goed, waardoor er te lichte- of te donkere foto's ontstaan. Als je weet hoe een lichtmeter werkt, kun je daar rekening mee houden om goed belichte foto's te krijgen. Een lichtmeter "vertaalt" alles naar gemiddeld grijs, zoals in het grote grijze vlak van de grijskaart. Een zwart onderwerp wordt als middengrijs gezien, maar ook een wit onderwerp vertaalt de lichtmeter naar middengrijs. Een middengrijs onderwerp ziet de lichtmeter als echt middengrijs, een goed belichte foto.

Histogram en belichtingscompensatie

grijskaart
grijskaart

We denken voor het gemak nu even niet in kleur, maar in zwart wit. In een onderwerp kunnen alle grijstinten voorkomen, zoals te zien is in de 6 vierkantjes onderaan op de grijskaart. Bestaat een onderwerp uit evenredig veel grijstinten van diep zwart tot helder wit, dan zal de lichtmeter in de camera dit vertalen naar middengrijs. Het resultaat is een goed belichte foto met diepe zwarten en heldere witten.

Maak je een foto van een zwart onderwerp, dan vertaalt de lichtmeter dit naar middengrijs. Middengrijs is helderder dan zwart, waardoor het onderwerp te licht wordt weergegeven. De foto is overbelicht. In witte sneeuw, bijvoorbeeld op wintersport, vertaalt de lichtmeter in de camera witte sneeuw naar middengrijs. In dit geval is middengrijs donkerder dan wit en de foto is onderbelicht.

Om onder- of overbelichting te voorkomen moet je rekening houden met de helderheid van het onderwerp. De lichtmeter ziet alles als middengrijs. Als het onderwerp overwegend wit is, wordt de belichting ruimer ingesteld dan de lichtmeter aangeeft. Bij een overwegend donker onderwerp is het advies is om krapper te belichten dan de camera aangeeft.

Veel camera's kunnen een histogram tonen op het camerascherm. Deze grafiek geeft nuttige informatie over de belichting van je foto. Overbelicht, correct belicht of onderbelicht kan worden uitgelezen. Het histogram geeft alle lichtintensiteiten weer die de camera kan vastleggen. Dit noem je het dynamisch bereik van de camera. Uiterst links worden de donkerste partijen, de schaduwpartijen weergegeven. In het midden, de middentonen, worden uiterst rechts de helderste partijen, de hoge lichten, weergegeven.

In de voorbeeldfoto hieronder van bomen in de sneeuw wordt een overbelichte-, een juist belichte- en een onderbelichte foto getoond. In elke foto is een klein histogram te zien. Het onderwerp bezit alle helderheden van donker tot licht.

Het histogram lezen van onderwerpen van diepzwart tot helder wit.

kleurkaart-histogram-goed-belicht
  • Goed belicht: Het histogram is keurig verdeeld en bezit informatie van links tot rechts. Dit wil zeggen dat er zowel donkere- als lichte partijen in de foto voorkomen met alle helderheden daar tussenin.
  • Overbelicht - foto A: Het histogram is te veel naar rechts opgeschoven. Er zijn alleen lichte tonen in het histogram af te lezen. Door het ontbreken van informatie aan de linkerkant betekent dat, dat er geen donkere tonen in de foto aanwezig zullen zijn. Door krapper te belichten en de sluitertijd, diafragma en/of ISO aan te passen, geeft het histogram weer keurig van links tot rechts informatie weer.
  • Onderbelicht - foto B: Het histogram is te veel opgeschoven naar links. Er zijn alleen donkere tonen in het histogram af te lezen. Door het ontbreken van informatie aan de rechterkant zullen er geen lichte partijen in de foto worden weergegeven. Ruimer belichten door sluitertijd, diafragma en/of ISO aan te passen, laat het histogram keurig van links tot rechts informatie zien.


naar top pagina